Autoblad voor gevorderden
Limozine is een onregelmatig onderhouden blog over auto's en daaraan gerelateerde onderwerpen.

Meld je aan voor de e-mail update
Naam:
 
E-mail:
 
 
Door Peter van den Hoogen
verschenen in de Volkskrant 27-04-2012 en Bright 08-06-2012



Afgelopen voorjaar overleed Ralph McQuarrie. Die naam zal weinigen iets zeggen maar je moet wel van een andere planeet komen om niets van zijn wereldberoemde Star Wars-creaties te hebben meegekregen. Van de gemaskerde slechterik Darth Vader, de vriendelijke robots R2-D2 en C-3PO en de harige Chewbacca bepaalde hij het uiterlijk.

Waar zou hij aan hebben zitten denken toen hij Darth Vader een gezicht gaf? Aan de emotionele intelligentie van een ijzeren potkachel of aan het uitwendige skelet van een parasiet die uit een buitenaards insectenrijk is komen aanvliegen? Volgens McQuarrie was het gasmasker van Darth Vader gewoon een noodzakelijk gegeven: in de wereld van Star wars moest hij kunnen overleven in het luchtledige, als er van het ene naar het andere ruimteschip overgesprongen moest worden.
      McQuarrie ontleende het idee van de helm aan de outfit van samuraistrijders. Maar als het de duitse brandweer was geweest, hadden we het ook geloofd. The Dark Side of the Force kent nu eenmaal vele gezichten, in de vorm van dieren, kachels, gebouwen, koffiezetapparaten, brandkranen, tenten, filmprojectors, en zo verder.

Andersom werkt het ook. Vooral in de autoindustrie is het de laatste jaren raak. Een donkere auto met een beetje een geprononceerde grille roept al snel associaties op met een gevreesde galactische heerser. Dat is niet zo vreemd; McQuarrie leefde zich net als auto-ontwerpers uit in het visualiseren van technologische aangelegenheden.
      Niet voor niets startte de amerikaan zijn carrière als technisch tekenaar in dienst van Boeing en werd hij door CBS News gevraagd om animaties te maken waarmee de nieuwszender verslag deed van het Apollo-ruimtevaartprogramma van de NASA. Star Wars regisseur George Lucas kon zo iemand natuurlijk goed gebruiken bij het creëren van zijn ruimteschepen. Maar ook bij de vormgeving van de karakters kwam McQuarrie goed van pas. Immers, het melkwegstelsel in Star Wars wordt voor een groot deel bevolkt door schepsels die van batterijen afhankelijk zijn.



Firestarter: Bertone Mantide (2009)
Als de stormtroopers uit Star Wars autobots geweest waren, hadden ze waarschijnlijk kunnen transformeren tot een voertuig dat op de Bertone Mantide had geleken. Deze woeste sportwagen is gebouwd op basis van een Chevrolet Corvette ZR1. Er hangt een prijskaartje aan van 1,5 miljoen euro. De bestuurder moet in gevecht met de brute kracht van een 638 pk sterke motor. Het gebruik van koolstofvezel in de carrosserie en de wielen, zorgt voor een hyperdrive van 0 naar 100 km/u in 3,2 seconden.


Technologieliefhebbers smullen van de vormgeving in Star Wars, vandaar de overeenkomsten tussen het werk van McQuarrie en recente ontwikkelingen in automobielontwerp. Het is geen toeval dat de hoofdontwerpers bij de meeste autofabrikanten zijn opgegroeid met de originele trilogie, waarvan het eerste deel uitkwam in 1977. Als geen ander wist McQuarrie het filmpubliek te verleiden. De kracht van zijn werk zat in de dynamische uitstraling. Al in de vorm van geschilderde filmimpressies oogden de creaties van McQuarrie zo overtuigend dat ze een doorslaggevende rol speelden in het verkrijgen van financiering door producent 20th Century Fox.
      De ontwerpen inspireerden de cast en de crew van de film en de aantrekkingskracht van zijn werk is later alleen maar toegenomen. Waren de creaties van McQuarrie vaak ingegeven door futuristische inspiratiebronnen uit oude films, inmiddels zijn zij zelf inspiratiebron geworden.


Maatje voor in de stad: Honda Micro Commuter (2011)
Net als R2-D2 heeft de Honda Micro Commuter allerlei ingebouwde handigheidjes. Bij de Micro Commuter zijn die om het woon-werk verkeer te vergemakkelijken. Bepaalde functies in de auto zijn vanaf een smartphone te bedienen. Sturen doe je met twee joysticks. Opvallend zijn de voor –en zijpanelen die kunnen worden gecustomized met eigen graphics. Het voorraam kan dienen als beeldscherm, waarmee een tekst naar andere weggebruikers kan worden gecommuniceerd. Allemaal functionaliteiten die de Micro Commuter, zoals Honda het zelf verwoordt, “fun to drive” maakt.


Dat verklaart wellicht ook waarom Star Wars-merchandise altijd populair is gebleven. Van die markt kunnen fabrikanten van alledaagse gebruiksvoorwerpen gemakkelijk een graantje meepikken door hun producten hier en daar uit te rusten met Star Wars-kenmerken.
      En auto-ontwerpers kunnen met die kenmerken hun filmhelden dichter bij de realiteit brengen. Net zoals de raketgeleerden van NASA ooit werden aangemoedigd door de getekende maanreis van Kuifje, zo lijken auto-ontwerpers tegenwoordig in toenemende mate het gefantaseerde universum van McQuarrie na te jagen. Vooral de japanners (nooit vies van een portie popcultuur) pakken stevig uit, met name op het gebied van de elektrische auto. Op de laatste Tokio Motor Show waren daar weer voorbeelden van te zien. Er werd een verre neef van C-3PO gepresenteerd: de Suzuki Q, een wendbaar stadsautootje waarin de passagiers achter elkaar zitten, zoals in een cockpit. Natuurlijk verkeerde dit familielid van C-3PO in gezelschap van een bloedverwant van R2-D2: de hippe Micro Commuter van Honda.


My goodness: Suzuki Q (2011)
De Suzuki Q (vernoemd naar het liedje?!?) is net als C-3PO niet bepaald het type voor verre reizen en spannende avonturen; hij blijft het liefst zo dicht mogelijk bij huis, waar hij een dienstbare rol kan vervullen. De actieradius van dit ultra wendbare elektrische autootje bedraagt namelijk slechts 10 kilometer. Je zou de Q dan ook moeten zien als een alternatief voor de fiets; uitermate geschikt om je kind mee naar school te brengen of boodschappen mee te doen.


Eerder presenteerde Honda al de FC Concept, een auto die veel overeenkomsten vertoont met Clone Troopers (de galactische soldaten die voor het eerst verschenen in Attack of the Clones). Verder kwam Honda met een project waarbij de ontwerpers geen keuze hadden kunnen maken tussen Darth Vader en een Storm Trooper (soldaat onder commando van Darth vader).

Fight the Power: Honda FC Concept (2008)
Met de FC Concept, een lichtgewicht 3-persoons sportwagen met vleugeldeuren waarvan de aandrijving met behulp van emissieloze brandstofceltechnologie plaatsvindt, probeert Honda het gevecht aan te gaan met de hybride plug-ins. Het zal echter nog wel even duren voor de wereld klaar is om over te stappen op het tanken van waterstof.


De invloed van McQuarries karakters blijft echter niet beperkt tot Honda en Suzuki. Zo zien we een opmars bij Lexus, Porsche, Nissan, Citroën, BMW en Mitsubishi. Het zijn nu vooral nog concept-auto's die op beurzen opduiken, maar de vruchten van deze ontwikkeling zullen niet lang meer op zich laten wachten. McQuarrie zelf is op 3 maart heengegaan, maar zijn creaties zijn nog maar net geland. Dit keer in het straatbeeld van alledag.



Ralph McQuarrie (13 Juni 1929 – 3 Maart 2012) was de eerste persoon die door regisseur George Lucas werd benaderd om mee te werken aan Star Wars. Hij had toen al een naam opgebouwd met het ontwerpen van filmposters en het vervaardigen van illustraties voor vliegtuigfabrikant Boeing. Belangrijker waren zijn animaties die door CBS News werden ingezet tijdens het verslag van het apollo-ruimtevaartprogramma van de NASA. Hij had ermee de aandacht getrokken van ‘The Dirty Dozen’, een groep bevriende regisseurs, waar Lucas deel van uitmaakte.


Wereldwijd bekeken uitzending van de lancering van Apollo 8, waarvoor McQuarrie de animaties maakte.


Eind jaren zestig: McQuarrie is bezig met werk voor de NASA als animator van het bedrijf Reel Three.

Aanvankelijk stond McQuarrie sceptisch tegenover de plannen van Lucas; hij had er weinig vertrouwen in dat de regisseur er in zou slagen om zo’n kostbare science fiction film gefinancierd te krijgen. Toch besloot hij de aanbieding aan te nemen en schetste het uiterlijk van de decors, de ruimteschepen en de karakters, waaronder die van Darth Vader, C-3PO, R2-D2 en chewbacca. Grappig genoeg waren het deze impressies die 20th century fox deed besluiten met de filmmaker in zee te gaan.


Intergalactische oorlogvoering in McQuarries impressies uit de jaren zeventig.

De tekenaar blonk vooral uit in het visualiseren van technologische decors, voorwerpen en levensvormen. Met de harige Chewbacca had hij meer moeite. De sidekick van ruimtepiloot Han Solo, leek in een vroeg stadium nog een beetje op Yoda (leermeester van The Force) maar zou volgens Lucas later op zijn aandringen zijn gemodelleerd naar Indiana, de hond die hem tijdens het maken van de film gezelschap had gehouden. Het verhaal is waarschijnlijk later door Lucas verzonnen. Chewbacca lijkt immers meer op hemzelf dan op zijn hond.


George Lucas + zijn hond Indiana = Chewbacca?

Mogelijk wilde de regisseur met dit verhaal de werkelijke onstaansgeschiedenis van Chewbacca verhullen; een zaak waarvoor hij en McQuarrie gemakkelijk van plagiaat beschuldigd zouden kunnen worden. McQuarries creatie uit November 1976 blijkt klakkeloos te zijn nagetekend van een tekening van John Schoenherr, die al in Juli 1975 werd afgedrukt in het science fiction tijdschrift Analog.

Links: John Schoenherr, Juli 1975.
Rechts: Ralph McQuarrie, November 1976.

De tekening van Schoenherr zou door Lucas ter inspiratie aan McQuarrie zijn overhandigd met de mededeling dat het decennia geleden werd gemaakt.

Gespleten punten, wat doe je eraan?

Het is bekend dat Lucas er geen problemen mee had om links en rechts wat creaties te stelen om zijn doel te bereiken; Star Wars hangt van slim jatwerk aan elkaar. Het bevat scènes die bijna letterlijk zijn gekopieerd uit films als The Phantom Creeps (scrollend voorwoord), The Searchers (scène waarin de strijd begint nadat er een boerderij van de familie in de as wordt gelegd), 633 Squadron (scène waarin schietend door greppels gevlogen wordt), Dam Busters (bijna identieke dialogen tussen piloten), Triumph des Willens (heroïsche scène waarin medailles worden uitgereikt) en Hidden Fortress (oorspronkelijke plot, vertelvorm en frame wipes).

En dan is er nog C-3PO. De gelijkenis tussen deze verwijfde droid en Maria The Robot uit de speelfilm Metropolis is een beetje "too close for comfort'. Bovendien doet de de combinatie van de karakters uit Star Wars denken aan het gezelschap dat in The Wizard of Oz met elkaar op stap is en een soortgelijke missie heeft (het kwaad uitschakelen).


Links: Maria The Robot (1927)
Rechts: C-3PO (1977)


The Wizard of Oz (1937):
metalen mannetje, harig beest en meisje met vlechten


Star Wars (1977):
metalen mannetje, harig beest en meisje met vlechten.




Links: David White Realist 81 Stereo projector
Rechts: Black & Decker Koffiezetapparaat


Ursaab (1947)

Om de één of andere duistere reden zijn er veel alledaagse dingen die op Darth Vader lijken. Is The Dark Side of the Force soms altijd al onder ons geweest? En doet het zijn best om z'n aanwezigheid te maskeren?